مراکز داده (DATA CENTER):
مراکز داده دارای ویژگی هایی هستند که در اینجا به بررسی و شرح آن می پردازیم. (Data Center) یکی از حیاتیترین بخشهای زیرساخت فناوری اطلاعات است و اهمیت آن از چند جنبه کلیدی ناشی میشود.
اهمیت مراکز داده :
۱. زیرساخت نگهداری و پردازش اطلاعات
مرکز داده محل میزبانی سرورها، تجهیزات شبکه و ذخیرهسازی است. تمام دادههای دیجیتال — از ایمیلها تا نرمافزارهای سازمانی و سیستمهای بانکی — در این مراکز نگهداری و پردازش میشوند.بدون مرکز داده، هیچ خدمات آنلاین پایداری ممکن نیست.
۲. پایداری و دسترسی ۲۴ ساعته
مراکز داده با برق پایدار، سیستمهای خنککننده، و پشتیبان اضطراری (UPS و ژنراتور) طراحی میشوند. این باعث میشود سرویسها بدون قطعی حتی در شرایط بحرانی مثل قطع برق یا زلزله فعال بمانند.
۳. امنیت فیزیکی و اطلاعاتی
دادهها دارایی اصلی هر سازماناند. مراکز داده مجهز به:
- کنترل دسترسی فیزیکی (کارت، اثر انگشت، دوربین)
- امنیت شبکه و فایروالها
- پشتیبانگیری و رمزگذاری دادهها
هستند تا از نفوذ یا حذف دادهها جلوگیری شود.
۴. پشتیبانی از خدمات ابری و اینترنت
تمام خدمات ابری مثل Google Cloud، AWS یا حتی سرویسهای داخلی کشور، روی دیتاسنترها اجرا میشوند.در واقع مرکز داده قلب اینترنت است: جایی که دادهها منتقل، ذخیره و منتشر میشوند.
۵. بهینهسازی هزینه و مقیاسپذیری
بهجای اینکه هر شرکت خودش سرورهای مجزا بسازد، میتواند از مرکز داده اجاره بگیرد یا خدمات ابری استفاده کند. این باعث کاهش هزینه سختافزار، انرژی، و نیروی انسانی میشود و مقیاسپذیری آسانتری فراهم میکند.
یو پی اس در مراکز داده چه نقشی دارند؟
نقش یوپیاس (UPS – Uninterruptible Power Supply) در مراکز داده بسیار حیاتی است، چون مستقیماً با پایداری، امنیت دادهها، و تداوم سرویسها ارتباط دارد.
در واقع یوپیاس یکی از ارکان اصلی زیرساخت برق در هر دیتاسنتر است. بیایید دقیقتر ببینیم چه کاری انجام میدهد:
۱. تضمین برق بدون وقفه
این دیتاسنترها بایستی 24 ساعته روشن باشند. اگر برق شهری قطع شود یا نوسان پیدا کند، حتی چند ثانیه خاموشی میتواند:
- باعث از دست رفتن دادهها؛
- کرش سرورها؛
- یا اختلال در خدمات اینترنتی و بانکی شود.
UPS در اینجا وارد عمل میشود:
وقتی برق اصلی قطع شود، باتریهای یوپیاس فوراً (در کسری از ثانیه) برق را تأمین میکنند تا تجهیزات حتی یک لحظه خاموش نشوند.
۲. حفاظت در برابر نوسانات ولتاژ
نوسان و اختلال در ولتاژ برق شهری (Spike، Surge، Drop) ممکن است به سرورها آسیب فیزیکی بزند. UPS ولتاژ را تنظیم و تثبیت میکند تا خروجی همیشه تمیز و پایدار باشد.
۳. پل ارتباطی تا فعال شدن ژنراتور
در اغلب مراکز داده، ژنراتورهای دیزلی بزرگ وجود دارند. اما روشن شدن آنها چند ثانیه تا چند دقیقه طول میکشد.UPS در این زمان نقش حیاتی دارد — برق را از باتری تأمین میکند تا ژنراتور به مدار بیاید. وقتی ژنراتور فعال شد، UPS دوباره شارژ میشود.
۴. مدیریت هوشمند بار و هشدارها
UPSهای حرفهای امروزی دارای سیستم مانیتورینگ هستند که:
- بار مصرفی هر رک سرور را کنترل میکنند
- دمای باتریها و سلامتشان را پایش میکنند
- هشدار میدهند اگر ظرفیت یا زمان پشتیبانی کم شود
بدین ترتیب مدیر مرکز داده میتواند در لحظه، وضعیت برق کل مجموعه را ببیند.
۵. انواع کاربرد در مراکز داده
- Rack UPS: نصبشده داخل رک سرور برای بارهای محلی
- Modular UPS: قابل توسعه و انعطافپذیر برای رشد تدریجی
- Central UPS: تأمین برق کل دیتاسنتر از یک نقطه مرکزی با توان بالا
انواع دیتاسنترها کدامند؟
۱. دیتاسنتر سازمانی (Enterprise Data Center)
– متعلق به یک سازمان یا شرکت خاص است (مثلاً بانک، اپراتور تلفن همراه یا وزارتخانه).
-معمولاً در محل همان شرکت یا ساختمانی اختصاصی قرار دارد.
ویژگیها:
- طبق نیازهای داخلی
- کنترل کامل بر امنیت و دسترسی
- هزینهی بالای نگهداری
کاربرد: برای سازمانهایی که نمیخواهند دادههای حساسشان را خارج از مجموعه ذخیره کنند.
۲. دیتاسنتر ابری (Cloud Data Center)
– همان زیرساختی است که شرکتهایی مثل Amazon (AWS)، Google Cloud، Microsoft Azure یا ارائهدهندگان داخلی خدمات ابری اداره میکنند.
– در این مدل، کاربران از طریق اینترنت به منابع (سرور، ذخیرهسازی، نرمافزار) دسترسی دارند.
ویژگیها:
- مقیاسپذیری بالا و پرداخت بر اساس مصرف
- نیاز نداشتن به سختافزار محلی
- سرعت بالا در راهاندازی
کاربرد: برای استارتاپها، توسعهدهندگان، خدمات ابری و وبسایتها.
۳. مدل کلمیشن (Colocation Data Center)
در این نوع، شرکتها فضای فیزیکی، برق، خنککننده و امنیت را اجاره میکنند اما سرورهای خودشان را نصب میکنند.
ویژگیها:
- کم هزینه تر است
- بهرهمندی از زیرساخت فنی و امنیت مرکزی
- مالکیت سختافزار با مشتری
کاربرد: برای شرکتهایی که تجهیزات خودشان را دارند ولی زیرساخت نگهداری ندارند.
۴. DATA CENTER لبهای (Edge Data Center)
نسل جدیدتری از آن است. اینها کوچکتر و نزدیکتر به کاربران نهایی قرار دارند تا تاخیر شبکه کاهش یابد.
ویژگیها:
- پردازش دادهها در نزدیکی منبع تولید (مثل IoT یا خودروهای هوشمند)
- کمحجم و توزیعشده
- بهبود سرعت پاسخ و تجربه کاربر
کاربرد: سرویسهای ویدیویی زنده، 5G، و برنامههای هوش مصنوعی لحظهای.
۵. دیتا سنتر هایپراسکیل (Hyperscale Data Center)
شامل صدها هزار سرور؛ جهت شرکت های بزرگ مثل Google، Meta، Amazon.
طراحیشده برای مقیاس میلیونها کاربر همزمان.
ویژگیها:
- خودکارسازی کامل
- شبکههای فیبر نوری داخلی
- راندمان انرژی بسیار بالا
شرکت آروند آویژه پارسیان در زمینه سرویس و نگهداری از یو پی اس های APC و MGE و هووآوی دارای خدمات بسیار جامعی می باشد که در صورت نیاز به مشاوره با متخصصان ما تماس حاصل نمایید.
